पछिल्ला चार दिनको लगातार अविरल वर्षा, बाढी र पहिरोका कारण चार जिल्लामा कम्तीमा २१ जनाको मृत्यु, भएको छ भने पाँच जना बेपत्ता र सयौं परिवार विस्थापित भएका छन्।
बागलुङ, पर्वत, पाल्पा, मनाङ, म्याग्दी, नवलपरासी पूर्व, धनुषालगायत जिल्लामा घर, पुल, सडक, सरकारी संरचना र पशुधनमा ठूलो क्षति पुगेको छ।
कालीगण्डकी, मर्स्याङ्दी र नारायणी नदीको बहाव बढेपछि विभिन्न बस्ती डुबान र कटानमा परेका छन् भने उद्धार तथा राहत कार्य जारी छ।
पाल्पा, पोखरा र लमजुङ — बाढीपहिरोले चार जिल्लामा कम्तीमा २१ जनाको मृत्यु भएको छ भने ५ बेपत्ता छन् । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका अनुसार पछिल्ला ४ दिनमा बाढीपहिरो र अविरल वर्षाका कारण उक्त मानवीय क्षति भएको हो । यस विपद्ले विभिन्न जिल्लामा ४ सय १९ परिवारका १ हजार ४ सय ५१ जना विस्थापित भएका छन् । बागलुङ, पर्वत, मनाङ, नवलपरासी पूर्व, चितवन, पाल्पा र धनुषालगायत जिल्ला र आसपासका क्षेत्रमा बाढी, कटान र पहिरोले जनधनको क्षति गरेको हो ।
गण्डकी प्रदेश प्रहरी कार्यालयको प्रारम्भिक विवरणअनुसार वर्षा र त्यसपछि आएको बाढी तथा पहिरोले १ सय ७९ घर पूर्ण र २६ घर आंशिक रूपमा क्षति भएका छन् । थप २ सय ७० घर जोखिममा परेका छन् । बाढीपहिरो र डुबानबाट गण्डकीमा १२ गोठमा पूर्ण र एउटामा आंशिक क्षति पुगेको छ । कम्तीमा ४४ पशु मरेका छन् । क्षतिको यकिन विवरण अझै संकलनकै क्रममा रहेको प्रदेश प्रहरीका सूचना अधिकारी वरिष्ठ उपरीक्षक कृष्णप्रसाद कोइरालाले जानकारी दिए । त्यस्तै ६ वटा पुल पूर्ण र दुई वटा आंशिक रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् । सरकारीतर्फ तीन कार्यालय पूर्ण, तीन कार्यालय आंशिक र नौ कार्यालय जोखिममा छन् । सवारीसाधनतर्फ तीन दुईपांग्रे र १५ चारपांग्रे क्षतिग्रस्त छन् । सडक तथा यातायात संरचनामा परेको प्रभावका कारण केही स्थानमा आवागमनसमेत प्रभावित भएको छ ।
मानवीय क्षतिका हिसाबले बागलुङ सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको छ । बागलुङमा मात्रै १० जनाको मृत्यु र एक बेपत्ता छन् । बागलुङमा २३ घर पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त छन् भने चार घर जोखिममा छन् । बाढीपहिरोमा २३ पशु मरेका छन् । जिल्लामा तीन वटा सरकारी कार्यालय जोखिममा परेको विवरण छ । विपद्बाट २६ घरका ८० जना विस्थापित छन् । पर्वतमा घर क्षति र विस्थापन बढी भएको छ । प्रहरीका अनुसार कालीगण्डकी नदीमा आएको बाढीले पर्वतमा १६ घर पूर्ण र ४ घर आंशिक क्षति भएका छन् भने ८२ घर जोखिममा छन् । १ सय ६२ परिवारका ५ सय ४० जना विस्थापित भएका छन् । जिल्लामा तीन वटा पुल क्षतिग्रस्त भएका छन् । दुई सरकारी कार्यालयमा आंशिक क्षति र एउटा जोखिममा परेको छ ।
कालीगण्डकी नदीले मध्यपहाडी लोकमार्गअन्तर्गत पर्वत–बागलुङ जोड्ने मालढुंगा पुलमा क्षति पुर्याउँदा यातायात ठप्प भएको छ । प्रहरी प्रधान कार्यालयले पर्वतको जलजला गाउँपालिका ८ स्थित फर्सेममा कालीगण्डकी नदीको बहाव बढेर बस्तीमा पस्दा क्षति भएको जनाएको छ । बस्तीमा रहेका ८० घरका स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा स्थान्तरण गरिएको छ ।
नवलपरासी पूर्वमा डुबानले १५ घर पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् भने १ सय ४८ घर जोखिममा छन् । १ सय ६२ परिवारका ६ सय १३ जना विस्थापित भएका छन् ।
स्याङ्जामा १३ घर पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त छन् । थप १० घर जोखिममा छन् । २३ परिवारका ७२ जना विस्थापित भएका छन् । एउटा पुल पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ । गुल्मी–स्याङ्जा जोड्ने बेलिब्रिजसमेत बाढीले बगाएको छ । जिल्लामा एउटा सरकारी कार्यालय पूर्ण र अर्को जोखिममा परेको छ । तनहुँमा एक जना घाइते भएका छन् । बाढीपहिरोबाट १० घर पूर्ण र ६ घर आंशिक क्षति भएका छन् भने आठ घर जोखिममा छन् । दुई गोठमा पूर्ण र एउटा गोठमा आंशिक क्षति पुगेको छ । पाँच पशु मरेका छन् । एउटा पुल पूर्ण र अर्को आंशिक क्षति भएको छ । १८ घरका ५४ जना विस्थापित भएका छन् ।
लमजुङमा दुई जना घाइते भएका छन् । जिल्लामा एउटा घर पूर्ण र पाँच घर आंशिक क्षति भएका छन् भने चार घर जोखिममा छन् । आठ घरका २८ जना विस्थापित भएका छन् । कास्कीमा पनि घर तथा सरकारी संरचनामा क्षति पुगेको छ । एउटा घर पूर्ण र चार घर आंशिक क्षति भएका छन् भने एउटा घर जोखिममा छ । दुई पशु मरेका छन् । एउटा सरकारी कार्यालय पूर्ण, अर्को आंशिक र थप एउटा कार्यालय जोखिममा परेको छ । तीन घरका १० जना विस्थापित भएका छन् ।
गोरखामा तीन घरमा आंशिक क्षति पुगेको छ भने १२ घर जोखिममा छन् । दुई गोठमा पूर्ण क्षति पुगेको छ । एउटा पुल र एउटा सरकारी कार्यालय पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् । १३ घरका ४३ जना विस्थापित भएका छन् । प्रहरीको विवरणमा एउटा काठेपुल र एउटा मदरसा पनि जोखिममा रहेको उल्लेख छ । मनाङमा चार घर पूर्ण र चार घर आंशिक क्षति भएका छन् । एउटा गोठ र एउटा पुल पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएका छन् । एउटा चर्च पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको प्रहरीको विवरणमा छ । जिल्लामा थप क्षतिको विवरण संकलन भइरहेको छ ।
म्याग्दीमा एक जनाको मृत्यु, एक जना घाइते र तीन जना बेपत्ता भएका छन् । जिल्लामा ६ घर पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त र एउटा घर जोखिममा परेको छ । एउटा गोठ पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त भएको छ भने दुई पशु मरेका छन् । बेनी–जोमसोम सडक खण्डमा पर्ने पोखरेबगरमा कालीगण्डकी नदीले पुलमा क्षति पुर्याएको छ । उक्त पुलमा क्षति पुगेसँगै मुस्ताङ र म्याग्दीका विभिन्न पालिका सडक सम्पर्कबाट विच्छेद भएको अन्नपूर्ण गाउँपालिका अध्यक्ष भारतकुमार पुनले जानकारी दिए । म्याग्दीमा चार घरका ११ जना विस्थापित भएका छन् । सात वटा चारपांग्रे सवारीसाधनमा समेत क्षति पुगेको छ ।
मुस्ताङमा भौतिक क्षति भएको छ । जिल्लामा एउटा गोठ पूर्ण रूपमा क्षतिग्रस्त हुँदा १० पशु मरेका छन् । एउटा सरकारी कार्यालय जोखिममा परेको छ । एउटा दुईपांग्रे, एउटा चारपांग्रे सवारीसाधन र अन्य एक संरचनामा क्षति पुगेको विवरण छ ।
निरन्तर वर्षाले पाल्पामा पहिरोमा पुरिएर ५ जनाको मृत्यु भएको छ । अविरल वर्षांसँगै खसेको पहिरोमा पुरिएर पाल्पाको रिब्दीकोट गाउँपालिका–६, ठिमुरे धुस्तुङकी ५९ वर्षीय कृष्णकुमारी सारूको शनिबार मृत्यु भएको हो । शुक्रबार पहिरो गई घर पुरिँदा बेपत्ता भएकी सारूको खोजतलासका क्रममा शनिबार सोही स्थानमा मृत फेला परेको प्रहरीले जनाएको छ । आइतबार माथागढी गाउँपालिका–२, रुप्सेमा ७५ वर्षीय शेरबहादुर चिदीको पहिरोले पुरिएर मृत्यु भएको छ । चिदीको घरसमेत पहिरोले पुरेर क्षति पुगेको छ ।
माथागढी गाउँपालिका–३, कसेनीको भैसकट्टामा ७५ वर्षीय लिलबहादुर घर्तीमगर, १७ वर्षीया डीना घर्ती र १५ वर्षीया झरना घर्ती मगरको पहिरोमा पुरिएर मृत्यु भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालय पाल्पाका सूचना अधिकारी प्रहरी नायब उपरीक्षक भीमलाल भट्टराईले जानकारी दिए । झन्डै २ सय मिटर माथिल्लो भागबाट खसेको पहिरोले घरगोठ, चौपायासमेत पुरेको वडाध्यक्ष तेजबहादुर घर्तीमगरले बताए । अर्को एक घरमा समेत क्षति पुगेको छ । माथगढीका विभिन्न स्थानमा अविरल वर्षाले क्षति पुगेको गाउँपालिका अध्यक्ष यम चिदीले जानकारी दिए । पाल्पामै कालीगण्डकी नदीले रिडी, रानीमहल, राम्दी, हुँदी, होस्दी, भुजातलगायत दर्जन बढी स्थानमा क्षति पुगेको छ ।
यसैबीच, माथागढी गाउँपालिकाको चिदीपानी सिम्मेमा नूरबहादुर बरालको घरमा बाढी पसेर क्षति पुगेको छ । स्थानीय रेलबहादुर दमाई र गोविन्दबहादुर सुनारीको गोठ पहिरोले बगाएको वडाध्यक्ष राजकुमार पन्थीले जानकारी दिए । पूर्ण अपांगता भएका गोविन्द सुनारीसहित प्रभावित परिवारको उद्धार र राहतको काम भइरहेको उनले बताए ।
धनुषाको मिथिला नगरपालिका–११ आँपगाछीस्थित एक घर पहिरोले पुरिँदा स्थानीय ३५ वर्षीय कमला श्रेष्ठको निधन भएको प्रहरीले जनाएको छ । पहिरोमा पुरिएका ४ जनाको उद्धार गरिए पनि एक जनाको शव भेटिएको प्रहरीले जनाएको छ । श्रेष्ठको शव पोस्टमार्टमका लागि बर्दिबास पठाइएको छ ।
नेपाली सेनाले नवलपरासी पूर्वको मध्यविन्दु नगरपालिका–२ भुताहामा नारायणी नदीको बहाव बढेर बाढी तथा डुबानको जोखिममा परेका स्थानीयलाई सुरक्षित स्थानमा सारेको जनाएको छ । त्यस्तै चितवनस्थित भरतपुर नगरपालिकाको देवघाट र बाह्रघरेमा नारायणी नदी बढेर प्रभावित भएका स्थानीयलाई स्थानान्तरण गरेको सेनाको प्रेस नोटमा उल्लेख छ । कति घर डुबान तथा जोखिममा परे भन्ने यकिन छैन ।
मर्स्याङ्दी नदीमा आएको बाढीका कारण मनाङको सबैभन्दा तल्लो क्षेत्रमा पर्ने तालगाउँ घेरिएको छ । कुनातिर भीरजंगल रहेको ताल गाउँको छेउ बग्ने मर्स्याङ्दी नदीले कटान गरेपछि ताल गाउँ बीचमा परेको हो । मनाङको नासों गाउँपालिका–१, ताल गाउँमा करिब ६५ घरपरिवार छन् । वडाध्यक्ष मीनराशि गुरुङका अनुसार सिरानताल हुँदै मनाङतर्फ जाने बाटो र पारि (बेंसीसहर–चामे सडक) तर्फ जाने बाटोमा मर्स्याङ्दीले कटान गरेको छ । कुनातिर भीर रहेकाले जाने ठाउँ छैन । ‘हामीलाई त मर्स्याङ्दीले घेर्यो । खोला अलि घटेर मात्र हो । नत्र जे पनि हुन सक्थ्यो । अब जाने ठाउँ नै छैन,’ वडाध्यक्ष गुरुङले भने, ‘अहिले अलिकति खोला घटेर राहत भएको छ, बढ्यो भने जाने ठाउँ छैन ।’
ताल गाउँमा प्रहरी चौकी, स्वास्थ्य चौकी, विद्यालयसमेत छन् । ताल गाउँका ११ घर पूर्ण रूपमा डुबानमा परेका छन् । अरू केही घरमा पनि बाढी पसेको छ । ‘बाढी त धेरै घरमा पसेको छ । डुबानले कतै जान सक्ने अवस्था थिएन । बल्ल हामी जाँदै छौं । त्यसपछि जानकारी दिन्छौं,’ उनले भने । राति बाढी पसेपछि स्थानीयलाई गुम्बा र स्कुलमा लगेर राखिएको उनले बताए । उनका अनुसार मर्स्याङ्दीको बाढीले यसअघि ताल गाउँ जोगाउन बनाइएको पर्खाल र ग्याबिन पर्खाल भत्काएको छ । घट्टे खोलामा आएको बाढीका कारण आइतबार साँझ मनाङ सदरमुकाम चामेमा मर्स्याङ्दी नदी आंशिक थुनिएको छ । घट्टे खोलासँगै आएको बाढी र पहिरोले नदीको बहाव रोकिएपछि मर्स्याङ्दी र घट्टे खोला मिसिएर ताल बनेको सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी कृष्णप्रसाद पौडेलले बताए ।
कान्तिपुर बाट साभार