भोटेकोशी बाढीमा परी मृत्यु भएकाहरूका शव भेटिने क्रम जारी रहे पनि पहिचान नखुलेका शवको संख्या ठूलो हुँदा सनाखत चुनौतीपूर्ण बनेको छ । सम्पर्कविहीनका आफन्तले शव पहिचानका लागि डीएनए परीक्षण गराइरहेका छन् ।
स्वास्थ्य मन्त्रालयका अनुसार काठमाडौंस्थित प्रहरी अस्पताल, जिल्ला प्रहरी कार्यालय वा प्रहरीले तोकेको स्थानमा आफन्तको रगतको नमुना संकलन भइरहेको छ । विदेशमा रहेका परिवारजनले पनि त्यहीं डीएनए प्रोफाइलिङ गराएर नेपाल पठाउन सक्नेछन् ।
पहिचान नखुलेका शवलाई ‘पहिचान नभएका तथा बेवारिसे शव व्यवस्थापन निर्देशिका, २०७८’ अनुसार भेटिएकै जिल्लामा जमिनमुनि व्यवस्थापन गर्न थालिएको छ । शवसँगै भेटिएका कपडा तथा अन्य सामानको विवरण संकलन गरी मुचुल्का तयार गरिन्छ । प्रत्येक शवको डीएनए नमुना, फोटो तथा अनुहार, ट्याटु, चोटपटकलगायत विशेष चिन्हको अभिलेख राखेर छुट्टै पहिचान नम्बर दिइन्छ । सो नम्बर धातुको प्लेटमा लेखेर शवसँगै राखिन्छ ।
हराइरहेका व्यक्तिका बुबा, आमा, छोरा वा छोरीको रगतको नमुना लिएर शवबाट संकलित डीएनएसँग तुलना गरिन्छ । प्रहरी अस्पतालले आइतबारसम्म ९ सय २८ आफन्तको रगतको नमुना संकलन भएको जनाएको छ । तीमध्ये भारत, बेलायत, युक्रेन, चीन, दक्षिण कोरिया, अमेरिका र इजरायललगायत देशमा रहेका ४३ जना छन् ।
संकलित नमुना प्रहरीको विधि विज्ञान प्रयोगशाला र राष्ट्रिय विधि विज्ञान प्रयोगशालामा परीक्षण गरिन्छ । सामान्यतया रिपोर्ट तयार गरी शवको डीएनएसँग म्याचिङ गर्न कम्तीमा एक महिना लाग्छ । तर अहिले कति समय लाग्छ भन्ने यकिन छैन ।
राष्ट्रिय विधि विज्ञान प्रयोगशालाका सूचना अधिकारी मुकुल अधिकारी भन्छन्, ‘हामीले अहिलेसम्म ५८० वटा नमुना प्राप्त गरेका छौँ। जसमा ४६५ वटा आफन्तहरुको र ११५ चाहिँ शवको हो ।’
डीएनए म्याच भएपछि शवको पहिचान पुष्टि गरी कानुनी प्रक्रिया पूरा गरेर आफन्तलाई बुझाइन्छ । पहिचान खुलेपछि शव गाडिएको स्थान पहिचान गरी उत्खनन् गर्न सकिने व्यवस्था छ । परिवारले आफ्नो धर्म, संस्कृतिअनुसार सद्गत गर्न चाहेमा शव उत्खनन् गरेर लैजान सक्छन् ।
कान्तिपुर बाट साभार